Τι είναι οι στατίνες και ποιες παρενέργειες έχουν

Στην εποχή μας, τα καρδιολογικά ή καρδιαγγειακά νοσήματα, καταλαμβάνουν τη πρώτη ποσοστιαία θέση, στην παγκόσμια κατάταξη, αναφερόμενη στους 10 μεγαλύτερους δείκτες θνησιμότητας στον πλανήτη. Αιτίες που οδήγησαν στην αύξηση αυτού του ποσοστού αποτελούν, η κακή διατροφή, η καθιστική ζωή, διάφορα κληρονομικά νοσήματα, η ηλικιακή γήρανση του ανθρώπινου πληθυσμού κ.α.

Η επιστημονική κοινότητα, χρόνια τώρα έχει στρέψει το ενδιαφέρον της προς τον συγκεκριμένο κλάδο, πατεντάροντας νέα φάρμακα, δημιουργώντας θεραπείες αλλά και συμπληρώματα διατροφής, τα οποία συμβάλλουν σημαντικά στη βελτίωση της πρόληψης και αντιμετώπισης των καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Βασικός τρόπος αντιμετώπισης αποτελεί η ρύθμιση των παραγόντων κινδύνου, που συνήθως εμφανίζονται, με τον πιο γνωστό σε όλους μας να είναι τα αυξημένα ποσοστά χοληστερόλης στο αίμα. Σε αυτό το σημείο έρχονται να συμπεριληφθούν στην εξίσωση οι στατίνες, ως το βασικό φάρμακο για τη μείωση της παραγωγή χοληστερόλης στο ήπαρ. Σε αυτό το άρθρο θα δούμε με απλά λόγια τι είναι, πότε συνιστώνται, καθώς και το πως τα συμπληρώματα διατροφής και οι βιταμίνες για την χοληστερίνη βοηθούν στην μείωση των επιπέδων της. 

Στατίνες: Τι είναι και πως δρουν στον οργανισμό;

Τα τελευταία χρόνια  οι στατίνες βρίσκονται στο επίκεντρο των συζητήσεων, καθώς πολλοί είναι εκείνοι που αναρωτιούνται για το πώς λειτουργούν, ποια είναι τα οφέλη τους αλλά και ποιες πιθανές παρενέργειες μπορεί να εμφανιστούν μετά την μακροχρόνια χρήση τους.
Οι στατίνες αποτελούν μία από τις πιο γνωστές και ευρέως χρησιμοποιούμενες κατηγορίες φαρμάκων για τη μείωση των επιπέδων της χοληστερόλης στο αίμα, πιο συγκεκριμένα της LDL “κακής”. Χοληστερόλης. Μπορούν να  χορηγηθούν επίσης και προληπτικά σε όσα άτομα εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, κυρίως λόγω κληρονομικότητας. 

Δράση Στατινών

Ο βασικός μηχανισμός δράσης των στατινών, σχετίζεται με ένα ένζυμο που λέγεται HMG-CoA αναγωγάση. Αυτό το ένζυμο το βρίσκουμε στο ήπαρ και είναι υπεύθυνο για την παραγωγή της χοληστερόλης. Ουσιαστικά, το μόριο της στατίνης προσδένεται επάνω σε μια συγκεκριμένη περιοχή του ενζύμου, που ονομάζεται υποδοχέας και απενεργοποιεί τη λειτουργία του. Έτσι συμβάλλουν στη μείωση των επιπέδων χοληστερόλης.

Καρδιακά νοσήματα που αντιμετωπίζονται με την λήψη στατινών είναι:

• Δυσλιπιδαιμία (Υψηλή Χοληστερόλη): Είναι η κύρια ένδειξη, όπως αναφέρθηκε και πρότινος, καθώς παρέχουν μείωση των επιπέδων της.

• Πρόληψη Καρδιακών Παθήσεων: Έχει αποδειχθεί ότι συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου.

• Αθηροσκλήρωση: Χρησιμοποιούνται για τη μείωση της συσσώρευσης πλάκας στις αρτηρίες.

Δείκτες Χοληστερίνης και Στατίνες 

Η χοληστερίνη (ή χοληστερόλη) είναι μια κηρώδης ουσία, την οποία εντοπίζουμε κυρίως στα λιπίδια του αίματος. Χωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες: την «κακή» (LDL) και την «καλή» (HDL). Είναι απαραίτητη για την παραγωγή νέων κυττάρων, την σύνθεση ορμονών αλλά και χολικών οξέων, βασικές ουσίες για την ομαλή διεξαγωγή της διαδικασίας της πέψης από τον οργανισμό.
Ωστόσο, υψηλές ποσότητές (LDL) οδηγούν σε δυσλειτουργία και σοβαρά προβλήματα. 

Πιο συγκεκριμένα, η ολική χοληστερόλη, ανεξαρτήτως φύλου, πρέπει να είναι κάτω των 200 mg/dl, ενώ η LDL ιδανικά πρέπει να είναι κάτω των 100 mg/dl. Όσον αφορά την HDL τα επιθυμητά όρια είναι άνω των 40 mg/dl για τους άνδρες και άνω των 50 mg/dl στις γυναίκες.

Σε περίπτωση που οι τιμές της LDL αποκλίνουν αισθητά, προς τα πάνω, τότε η χρήση στατινών θεωρείται απαραίτητη για τη ρύθμιση της. 

Διαβάστε επίσης: Χοληστερόλη: Πόσα Γνωρίζεις Για Τη Σημασία Της;

Οφέλη των στατινών

Γενικότερα, οι στατίνες έχουν γίνει ευρέως γνωστές ως το φάρμακο μείωσης της χοληστερίνης ωστόσο, η δράση της δεν περιορίζεται μόνο σε αυτό το τομέα. Νέα στοιχεία έρχονται καθημερινά στο φως, δείχνοντας πως μπορούν να αποδειχτούν ωφέλιμες και σε άλλες περιπτώσεις. Αναλυτικότερα, βάση κλινικών μελετών, έχουμε καταλήξει στα συμπεράσματα πως έχουν επίσης:

1.Αντιφλεγμονώδης δράση

Παρουσιάζουν ευεργετικές ιδιότητες κατά της φλεγμονής, οδηγώντας στη μείωσή της. Βοηθούν επίσης στην περίπτωση της αθηροσκλήρωσης, η οποία αποτελεί βασική αιτία της στεφανιαίας νόσου.

2. Επίδραση στη μείωση εμφάνισης καρκίνου

Πολυάριθμές μελέτες έχουν πραγματοποιηθεί, με τα αποτελέσματα να είναι αρκετά διφορούμενα. Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται παραπάνω έρευνα για να διαπιστωθεί αν όντως τα θετικά αποτελέσματα ήταν αληθή, ή οφείλονταν σε παράγοντες αυξημένης τυχαιότητας. 

3. Επίδραση στη μείωση εμφάνισης Αλτσχάιμερ

Μελέτη του 2025 που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry καθώς και μελέτη του 2016 που δημοσιεύθηκε από το ίδιο περιοδικό, συνέδεσαν τις στατίνες με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας και Αλτσχάιμερ. Εξετάζοντας 400.000 άτομα που έλαβαν μέρος στην μελέτη, τα οποία λάμβαναν από πριν στατίνες, διαπιστώθηκε πως οι άνδρες της ομάδας που έπαιρναν το φάρμακο τακτικά για δύο χρόνια εμφάνισαν 12% πιο χαμηλό κίνδυνο παρουσίασης Αλτσχάιμερ, αργότερα στη ζωή τους.

Τι γίνεται όμως με τις παρενέργειες;

Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως πολλές φορές οι παρενέργειες έχουν πολυπαραγοντικές αιτίες, άμεσα συνδεόμενες με το ιστορικό του ασθενούς και με πιθανά επιπλέον νοσήματα που έχει.

Οι πιο συνηθισμένες:

• Πονοκέφαλος
• Ναυτία
• Μυϊκός Πόνος 
• Πεπτικά προβλήματα, όπως δυσπεψία, διάρροια ή δυσκοιλιότητα
• Ζαλάδα
• Προβλήματα ύπνου
• Αίσθημα κόπωσης ή σωματικής αδυναμίας
• Αύξηση σακχάρου αίματος

Πιο σπάνιες παρενέργειες:

• Ερεθισμός δέρματος
• Προβλήματα στους τένοντες
• Προβλήματα μνήμης
• Απώλεια μαλλιών
• Μυϊκή βλάβη, συνήθως μετά από τον συνδυασμό τους με άλλη φαρμακευτική αγωγή.
• Απώλεια της σεξουαλικής διάθεσης
• Στυτική δυσλειτουργία
• Ηπατική βλάβη

Τελικά ισχύει ότι οι στατίνες καταστρέφουν το ήπαρ;

Η συγκεκριμένη άποψη είναι ευρέως διαδεδομένα, παρότι λανθασμένη. Οι γιατροί μαζί με την συνταγογράφηση των στατινών, καθοδηγούν και συχνό ηπατικό έλεγχο, γεγονός που έχει ενισχύσει ακόμα περισσότερο το συγκεκριμένο φόβο. Παρόλα αυτά, η πραγματικότητα βρίσκεται κάπου στη μέση.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, έχει παρατηρηθεί όντως, επίδραση στην ηπατική λειτουργία και αύξηση των επιπέδων των τρανσαμινασών, χωρίς αυτό όμως να σημαίνει πως καταστρέφεται το συκώτι. Είναι μια πιθανή παρενέργεια, η οποία είναι ελεγχόμενη. Με διακοπή της αγωγής, κατόπιν έγκρισης του θεράποντα ιατρού σας ή ελάττωση της δοσολογίας, τα επίπεδα των τρανσαμινασών επιστρέφουν άμεσα στα φυσιολογικά επίπεδα. 

Μπορώ να διακόψω τη στατίνη όταν μειωθεί η χοληστερόλη;

Οι στατίνες έχουν γενικότερα, αναστρέψιμη δράση. Συνεπώς, η διακοπή της θεραπείας συχνά οδηγεί σε αύξηση της χοληστερόλης εκ νέου, γι’ αυτό το λόγο στις περισσότερες περιπτώσεις, η στατίνη λαμβάνεται μακροχρόνια ή δια βίου. Μπορούμε να επιτύχουμε μείωση της δοσολογίας μελλοντικά, αυτό  όμως προϋποθέτει τη συμμόρφωση με την αρχική ιατρική αγωγή και το συνδυασμό της με υγιεινές διατροφικές συνήθειες ή και συμπληρώματα διατροφής για χοληστερίνη.

Πρόληψη λοιπόν ή Συνταγογράφηση;

Οι στατίνες είναι συνταγογραφούμενα φάρμακα τα οποία λαμβάνονται ρητά, πάντα με την σύμφωνη γνώμη του θεράποντα ιατρού. Η λήψη τους, ενδέχεται να έχει και προληπτικό χαρακτήρα, σε περιπτώσεις αυξημένης κληρονομικότητας.

Συνδυαστικά με συμπληρώματα διατροφής και βιταμίνες, όπως θα δούμε στη συνέχεια, μπορούμε να επιτύχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα που δεν είναι άλλο από τη διατήρηση του επιπέδου της χοληστερόλης χαμηλό.

Τα καλύτερα συμπληρώματα για τη μείωση της χοληστερίνης

Ορισμένα συμπληρώματα διατροφής έχουν μελετηθεί για τη συμβολή τους στη ρύθμιση των επιπέδων της LDL χοληστερόλης ωστόσο, χωρίς αυτό να συνεπάγεται πως μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν αποκλειστικη θεραπεία, πόσο μάλλον χωρίς την συμφωνη γνώμη του θεράποντα ιατρού σας. 

Epsilon Health Arichol Jump 60tabs

Συμπλήρωμα διατροφής με κόκκινη μαγιά ανεπτυγμένη σε ρύζι, συνένζυμο Q10, ξηρό εκχύλισμα σταφυλιών και ελιάς, εμπλουτισμένο με βιταμίνες του συμπλέγματος Β. Σχεδιασμένο για να που συμβάλλει στη διατήρηση των φυσιολογικών επιπέδων χοληστερίνης και ομοκυστεΐνης στο πλάσμα, προσφέροντας προστασία στο καρδιαγγειακό σύστημα.

Health Aid Omegazon Omega-3 750mg 120caps

Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα (EPA & DHA) τα οποία ο οργανισμός δεν μπορεί να τα παράξει, αλλά μπορεί να τα προσλάβει από την πλούσια πηγή τους, έχουν ρυθμιστικό ρόλο στα κύτταρα του οργανισμού, αφού αποτελούν πρόδρομες ενώσεις πολλών βιολογικών μορίων και συμβάλλουν στη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς, δημιουργώντας ένα υγιές κυκλοφορικό με χαμηλά επίπεδα χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων. 

Natural Vitamins Cholesterol Formula 60caps

H Natural Vitamins Cholesterol Formula, ξεχωρίζει γιατί περιέχει πολύ μεγάλο αριθμό φυτικών στερολών, νιασίνης, βολβού σκόρδου και δύο ειδικών βοτάνων που βοηθούν στην αποτελεσματική διατήρηση της χοληστερίνης και των τριγλυκεριδίων στα φυσιολογικά επίπεδα. 

Natures Plus Red Yeast Rice 600mg, 30tabs

Το Natures Plus Red Yeast Rice 600mg είναι ένα τιτλοδοτημένο εκχύλισμα κόκκινης μαγιάς ανεπτυγμένης σε ρύζι σε ταμπλέτες παρατεταμένης αποδέσμευσης για μέγιστη απορρόφηση και βιοδιαθεσιμότητα. Η κόκκινη μαγιά αναπτυγμένη σε ρύζι είναι ένα αρχαίο κινέζικο φάρμακο για την καρδιά. Μπορεί να βοηθήσει αποτελεσματικά στη μείωση της χοληστερόλης, τη βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος και την υποστήριξη της καρδιαγγειακής λειτουργίας.

Σε αυτό το σημείο πρέπει να επισημανθεί πως, τα συμπληρώματα διατροφής δεν υποκαθιστούν την προτεινόμενη φαρμακευτική αγωγή του ιατρού, αλλά προτείνονται συνδυαστικά.

Επιπλέον τρόποι αντιμετώπισης

Ο γενικότερος τρόπος ζωής, παίζει σημαντικό ρόλο στην μείωση των επιπέδων της χοληστερόλης. Επιπλέον ενέργειες που έρχονται να προστεθούν και να ενισχύσουν τη δράση των στατινών και των συμπληρωμάτων διατροφής είναι:

• Η διακοπή του καπνίσματος
•  Η διατήρηση των επιπέδων του άλατος στη διατροφή χαμηλό, <6gr.
• Η διατήρηση του βάρους σε φυσιολογικά επίπεδα.
• Η καθιερωμένη σωματική άσκηση, 2-3 φορές την εβδομάδα τουλάχιστον.
•  Η μείωση της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοολούχων ποτών. 

Για πολλούς λοιπόν, η λήψη ενός χαπιού δια βίου φαντάζει διαδικασία ακατόρθωτη ή και αχρείαστη ακόμα. Η απόφαση για έναρξη ή διακοπή θεραπείας με στατίνες θα πρέπει να λαμβάνεται αποκλειστικά σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό, βάσει του ατομικού ιστορικού και του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου. Εάν υπάρχουν επιφυλάξεις, η αναζήτηση και μιας δεύτερης ιατρικής γνώμης είναι απαραίτητη. Αναλόγως την περίπτωση, η κάθε αγωγή είναι προσαρμοσμένη για τις εκάστοτε ανάγκες του ασθενούς, με ένα και μοναδικό γνώμονα, το όφελος της υγείας του.