Περιεμμηνόπαυση: Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα και πότε εμφανίζονται;

Περιεμμηνόπαυση: Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα και πότε εμφανίζονται;
 Εκτιμώμενος Χρόνος Ανάγνωσης: 8m, 57s

Πολλές γυναίκες βιώνουν ανεξήγητες αλλαγές στο σώμα και τη διάθεσή τους μπαίνοντας στα 40, αναρωτώμενες αν πρόκειται για πρόωρη εμμηνόπαυση. Η περιεμμηνόπαυση συνήθως, ξεκινά στη δεκαετία των 40 ετών, αν και ορισμένες γυναίκες παρατηρούν αλλαγές νωρίτερα. Διαρκεί κατά μέσο όρο από 4–6 χρόνια, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φτάσει τα 10. 

Κατά τη διάρκεια αυτών των ετών, το σώμα αρχίζει να παράγει σταδιακά λιγότερα οιστρογόνα και προγεστερόνη. Η περιεμμηνόπαυση ολοκληρώνεται 12 μήνες μετά την τελευταία περίοδο της γυναίκας. Από εκεί και πέρα, αν δεν συντρέχουν άλλες αιτίες, θεωρείται πως βρίσκεται σε εμμηνόπαυση.

Περιεμμηνόπαυση: Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα

Κατά την περιεμμηνόπαυση εμφανίζονται συχνά συμπτώματα όπως: 

  • Αγγειοκινητικά, δηλαδή εξάψεις, ρίγη και νυχτερινές εφιδρώσεις. 
  • Ψυχολογικά και νευρολογικά όπως αλλαγές στη διάθεση, ευερεθιστότητα, δυσκολία στη συγκέντρωση («εγκεφαλική ομίχλη»). 
  • Διαταραχές ύπνου ή αϋπνία.
  • Σωματικές αλλαγές όπως κολπική ξηρότητα, μειωμένη λίμπιντο, αύξηση βάρους (ιδίως στην κοιλιακή χώρα) και μείωση της οστικής πυκνότητας, που δεν γίνεται αντιληπτή παρά μόνο με εξετάσεις.

Ποιες αλλαγές στην περίοδο είναι αναμενόμενες και πότε χρειάζεται γυναικολογικός έλεγχος;

Η εκτίμηση για το πότε είναι φυσιολογικές και πότε χρειάζεται διερεύνηση των ορμονικών μεταβολών κατά την περίοδο της περιεμμηνόπαυσης δεν είναι εύκολη διαδικασία. 

Σε γενικές γραμμές, οι ορμονικές μεταβολές αποτελούν χαρακτηριστικό της περιεμμηνόπαυσης και συνήθως δεν υποκρύπτουν κάποιο πρόβλημα υγείας όταν:

  • Η διάρκεια του κύκλου μεταβάλλεται και η περίοδος μπορεί να έρχεται νωρίτερα (ανά 21–24 ημέρες) ή αργότερα (ανά 40–60 ημέρες) ή ακόμα και να χαθούν κάποιοι κύκλοι. 
  • Υπάρχουν μεταβολές στη ροή: Η ποσότητα του αίματος μπορεί να διαφέρει από μήνα σε μήνα (άλλοτε λιγότερο, άλλοτε ελαφρώς περισσότερο).
  • Υπάρχουν αγγειοκινητικά συμπτώματα όπως εξάψεις, ρίγη και νυχτερινές εφιδρώσεις.
  • Παρουσιάζονται ήπιες ψυχολογικές μεταπτώσεις, όπως συναισθηματική αστάθεια, εκνευρισμός, ήπιο άγχος ή «εγκεφαλική ομίχλη» (brain fog) που συνδέονται με τις ορμονικές διακυμάνσεις.
  • Εμφανίζονται αλλαγές, όπως σταδιακή κολπική ξηρότητα ή μειωμένη ερωτική επιθυμία.

Ωστόσο, χρειάζεται άμεση ιατρική διερεύνηση όταν εμφανίζονται συμπτώματα τα οποία θα πρέπει να διερευνηθούν, ώστε να αποκλειστούν άλλες παθολογικές αιτίες όπως πολύποδες, ινομυώματα, υπερπλασία ενδομητρίου, διαταραχές θυρεοειδούς ή ακόμα και κακοήθειες. 

Περιεμμηνόπαυση, ύπνος και ψυχολογία: Πώς συνδέονται;

Οι ορμονικές μεταβολές, ιδιαίτερα των οιστρογόνων και της προγεστερόνης, επηρεάζουν το νευρικό σύστημα και τον ψυχισμό. Συμπτώματα που σχετίζονται με την περιεμμηνόπαυση είναι: 

Μεταπτώσεις διάθεσης και άγχος: Τα οιστρογόνα επηρεάζουν την παραγωγή της σεροτονίνης και της ντοπαμίνης, νευροδιαβιβαστών που συμμετέχουν στη ρύθμιση της διάθεσης. Η απότομη αυξομείωσή τους προκαλεί ευερεθιστότητα, νευρικότητα ή έντονο άγχος.

Αϋπνία: Οι νυχτερινές εφιδρώσεις και εξάψεις που προκαλούνται από τις ορμονικές μεταβολές συχνά διακόπτουν τον ύπνο. Ακόμα και χωρίς εξάψεις, η μείωση της προγεστερόνης (η οποία έχει χαλαρωτική δράση) δυσκολεύει τον ύπνο.

Ανεξήγητη κόπωση: Αποτελεί συχνά συνέπεια του κακού ή διακεκομμένου ύπνου (αϋπνία). 

Περιεμμηνόπαυση και περίοδος: Πώς αλλάζει ο εμμηνορροϊκός κύκλος;

Κατά την περιεμμηνόπαυση μειώνεται σταδιακά η λειτουργία των ωοθηκών και τα επίπεδα των ορμονών (οιστρογόνα και προγεστερόνη) παρουσιάζουν έντονες διακυμάνσεις. Συνεπώς, παρουσιάζονται μεταβολές στην περίοδο, όπως:

Ακανόνιστη διάρκεια: Το χρονικό διάστημα ανάμεσα στις περιόδους μπορεί να μεγαλώσει ή να μικρύνει.

Διακυμάνσεις στη ροή: Η έμμηνος ρύση μπορεί να συνοδεύεται από μεγαλύτερη απώλεια αίματος και θρόμβους (όταν το ενδομήτριο παχαίνει λόγω έλλειψης προγεστερόνης) ή αντίθετα πολύ μειωμένη.

Χαμένες περίοδοι: Μπορεί να παραλείπονται ένας ή περισσότεροι κύκλοι και μετά η περίοδος να επανέρχεται.

Κηλίδες (spotting): Είναι συχνό φαινόμενο να εμφανίζεται ελαφριά αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους, που όταν δεν έχει άλλη αιτία, θεωρείται σύμπτωμα περιεμμηνόπαυσης.

Ποια συμπτώματα χρειάζονται αξιολόγηση από γυναικολόγο;

Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή εάν εμφανιστεί κάποιο από τα ακόλουθα συμπτώματα:

  • Αιμορραγία μεγάλης διάρκειας ή έντασης. Περίοδος που διαρκεί περισσότερο από 7–10 ημέρες ή ροή τόσο μεγάλη που χρειάζεται αλλαγή σερβιέτας κάθε μία ή δύο ώρες.
  • Αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους. Εμφάνιση αίματος ή καφέ κηλίδων (spotting) τις ημέρες που δεν αναμένεται περίοδος.
  • Πολύ συχνοί κύκλοι. Περίοδος που εμφανίζεται σε διάστημα μικρότερο των 21 ημερών.
  • Αιμορραγία μετά τη σεξουαλική επαφή.
  • Αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση: Αν έχουν περάσει 12 συνεχόμενοι μήνες χωρίς περίοδο (επίσημη εμμηνόπαυση) και εμφανιστεί έστω και ελάχιστο αίμα, η εξέταση από γυναικολόγο είναι επιβεβλημένη.
  • Συμπτώματα πριν από την ηλικία των 40 ετών: Αν οι διαταραχές κύκλου και οι εξάψεις ξεκινήσουν πριν από τα 40, χρειάζεται έλεγχος για Πρόωρη Ωοθηκική Ανεπάρκεια.
  • Σοβαρές ψυχικές διαταραχές: Αν το άγχος οδηγεί σε έντονες κρίσεις πανικού ή αν η χαμηλή διάθεση εξελιχθεί σε βαθιά κατάθλιψη που επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα, απαιτείται βοήθεια από ειδικό.

Σε γενικές γραμμές, η καλή και τακτική επικοινωνία με τον γυναικολόγο βοηθά στη διαφοροδιάγνωση, αντιμετώπιση κι ανακούφιση από τα συμπτώματα, ώστε κάθε γυναίκα να έχει καλή ποιότητα ζωής κατά τη διάρκεια της περιεμμηνόπαυσης και να μπορεί να συνεχίζει ομαλά την καθημερινότητά της.

Περιεμμηνόπαυση και σεξουαλική ζωή: Πόσο και πώς την επηρεάζει;

Η σεξουαλική ζωή της γυναίκας επηρεάζεται κατά την περιεμμηνόπαυση, λόγω της μείωσης των οιστρογόνων και της προγεστερόνης. Οι αλλαγές αυτές είναι τόσο σωματικές όσο και ψυχολογικές. 

Οι σωματικές αλλαγές συμπεριλαμβάνουν:

  • Κολπική ξηρότητα: Η μείωση των οιστρογόνων προκαλεί λέπτυνση και απώλεια της ελαστικότητας των τοιχωμάτων του κόλπου, καθιστώντας τη διείσδυση επώδυνη (δυσπαρευνία).
  • Μειωμένη ερωτική επιθυμία (libido): Η πτώση των ορμονών συχνά μειώνει το ενδιαφέρον για σεξ.
  • Καθυστερημένη διέγερση: Η αιμάτωση στην περιοχή των γεννητικών οργάνων μειώνεται, όπως και η φυσική λίπανση, με αποτέλεσμα να χρειάζεται περισσότερος χρόνος για να επιτευχθεί οργασμός.

Ψυχολογικές και Έμμεσες Αλλαγές

  • Διαταραχές ύπνου: Οι εξάψεις και οι νυχτερινές εφιδρώσεις προκαλούν κόπωση, η οποία μειώνει την ερωτική διάθεση.
  • Μεταβολές της διάθεσης: Το άγχος, η ευερεθιστότητα ή τα καταθλιπτικά συμπτώματα επηρεάζουν την ψυχολογία και την οικειότητα με τον σύντροφο.
  • Εικόνα σώματος: Οι αλλαγές στο βάρος και την κατανομή του λίπους μπορεί να μειώσουν την αυτοπεποίθηση της γυναίκας.

Περιεμμηνόπαυση και αύξηση βάρους: Τι συμβαίνει στον μεταβολισμό;

Οι ορμονικές μεταβολές και ιδιαίτερα η σταδιακή μείωση των οιστρογόνων μπορούν να προκαλέσουν αλλαγές στο σώμα, όπως:

  • Αλλαγή στην κατανομή του λίπους. Το λίπος τείνει να μετατοπίζεται από την περιφέρεια και τους γλουτούς στην περιοχή της κοιλιάς. 
  • Επιβράδυνση του μεταβολισμού.Ο βασικός μεταβολικός ρυθμός μειώνεται φυσιολογικά με την ηλικία, εν μέρει λόγω της σταδιακής απώλειας μυϊκής μάζας (σαρκοπενία). Καθώς ο μυϊκός ιστός καταναλώνει περισσότερη ενέργεια σε κατάσταση ηρεμίας σε σχέση με τον λιπώδη ιστό, η μείωσή του σημαίνει ότι το σώμα χρειάζεται λιγότερες θερμίδες για να διατηρήσει το βάρος του.
  • Αύξηση βάρους. Ο συνδυασμός του βραδύτερου μεταβολισμού, των ορμονικών μεταβολών που επηρεάζουν το αίσθημα της πείνας (όπως η γκρελίνη και η λεπτίνη), της ηλικίας και της πιθανής μείωσης της σωματικής δραστηριότητας διευκολύνει την πρόσληψη κιλών.
  • Άλλοι δευτερογενείς παράγοντες:Οι διαταραχές στον ύπνο (π.χ. λόγω νυχτερινών εφιδρώσεων) και οι εναλλαγές της διάθεσης αυξάνουν τα επίπεδα του στρες (κορτιζόλη), γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη επιθυμία για comfort food (υδατάνθρακες και γλυκά) και περαιτέρω αποθήκευση λίπους στην κοιλιά.

Τι βοηθά στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της περιεμμηνόπαυσης;

Οι γυναίκες μπορούν να περιορίσουν αυτές τις αλλαγές με διάφορους τρόπους όπως η ισορροπημένη διατροφή, η άσκηση και η διαχείριση του στρες.

Διατροφή και οστική υγεία.

Οι γυναίκες μπορούν 

  • να ακολουθούν ισορροπημένη διατροφή 
  • να διατηρούν επαρκή ενυδάτωση (παίζει σημαντικό ρόλο τόσο στον μεταβολισμό όσο και στο υγιές δέρμα)
  • να έχουν γεύματα πλούσια σε πρωτεΐνες, φυτικές ίνες, υγιή λιπαρά και φυτοοιστρογόνα (όπως σόγια, λιναρόσπορος και όσπρια)
  • να προσλαμβάνουν ασβέστιο και βιταμίνη D (μέσω γαλακτοκομικών, λαχανικών ή συμπληρωμάτων βιταμίνης D και D3) για την πρόληψη της οστικής απώλειας
  • να περιορίζουν ουσίες, όπως καφεΐνη και αλκοόλ, διότι μπορούν να επιδεινώσουν τις εξάψεις και τις διαταραχές στον ύπνο.

Σωματική άσκηση και διαχείριση βάρους

  • Ασκήσεις με αντιστάσεις: Η προπόνηση δύναμης και οι ασκήσεις με βάρη βοηθούν στη διατήρηση της μυϊκής μάζας και στην προστασία της οστικής πυκνότητας.
  • Αερόβια άσκηση: Το περπάτημα ή το κολύμπι βελτιώνουν τη διάθεση, βοηθούν στη διαχείριση του βάρους και υποστηρίζουν την καρδιαγγειακή υγεία.
  • Γιόγκα και stretching: Συμβάλλουν στη μείωση του στρες και στη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου.

Ύπνος και διαχείριση του στρες

Οι γυναίκες πρέπει να φροντίζουν να κοιμούνται καλά αποκτώντας ένα σταθερό πρόγραμμα και να χρησιμοποιούν τεχνικές χαλάρωσης, όπως ο διαλογισμός, η βαθιά αναπνοή και η γιόγκα που μειώνουν τα επίπεδα της κορτιζόλης (ορμόνης του στρες), η οποία αυξάνεται λόγω της μείωσης των οιστρογόνων.

Ιατρικές και μη ορμονικές θεραπευτικές επιλογές

Σημαντική είναι η τοπική ή συστηματική θεραπεία, όπως η χρήση κολπικών ενυδατικών/λιπαντικών για την ξηρότητα, ή ενδεχομένως η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (ΘΟΥ) / ορμονοθεραπεία για τη διαχείριση των σοβαρών εξάψεων και συμπτωμάτων. 

Πολλές γυναίκες φαίνεται να μειώνουν τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης και την περιεμμηνόπαυσης, με τη λήψη εξειδικευμένων συμπληρωμάτων διατροφής για την εμμηνόπαυση.

Η διακοπή του καπνίσματος είναι μια ακόμη αλλαγή που θα βοηθήσει στην ευεξία της γυναίκας, ιδιαίτερα συνδυαστικά με τα παραπάνω. 

Πώς αναγνωρίζεται η περιεμμηνόπαυση και πότε χρειάζονται εξετάσεις;

Ο ορμονικός έλεγχος μπορεί να δείξει αν μια γυναίκα είναι σε περιεμμηνόπαυση και περιλαμβάνει τις εξής ορμόνες: 

FSH (Θυλακιοτρόπος ορμόνη)

Οι σταθερά υψηλές τιμές της σχετίζονται με τη μετάβαση προς την εμμηνόπαυση γιατί ο εγκέφαλος παράγει μεγαλύτερες ποσότητες αυτής της ορμόνης για να διεγείρει τις ωοθήκες όταν αυτές υπολειτουργούν.

 AMH (Αντιμυλλέριος ορμόνη)

 Χρησιμοποιείται για την εκτίμηση του «αποθέματος» των ωαρίων στις ωοθήκες. Πολύ χαμηλά επίπεδα AMH προμηνύουν ότι η γυναίκα πλησιάζει στο τέλος της αναπαραγωγικής της ηλικίας. 

Οιστραδιόλη (E2)

Τα επίπεδα των οιστρογόνων τείνουν να μειώνονται κατά την προεμμηνόπαυση, αν και στην αρχή της περιόδου αυτής μπορεί να παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις. 

Υπάρχουν συμπληρωματικές εξετάσεις που μπορούν να αποκαλύψουν στοιχεία για το αν μια γυναίκα είναι σε περιεμμηνόπαυση. Το υπερηχογράφημα έσω γεννητικών οργάνων είναι μια εξέταση, κατά την οποία παρατηρείται το μέγεθος των ωοθηκών και ο αριθμός των ενεργών ωοθυλακίων. Επίσης ο έλεγχος θυρεοειδούς (TSH) ζητείται συχνά επειδή τα προβλήματα του θυρεοειδούς προκαλούν συμπτώματα παρόμοια με αυτά της προεμμηνόπαυσης (π.χ. αστάθεια περιόδου, εξάψεις).

Περιεμμηνόπαυση : Συχνές ερωτήσεις 

  1. Μπορεί μια γυναίκα να μείνει έγκυος κατά την περιεμμηνόπαυση;Ναι, μπορεί μια γυναίκα να μείνει έγκυος κατά την περιεμμηνόπαυση. Παρόλο που μειώνεται η γονιμότητα, η ωορρηξία συνεχίζει να συμβαίνει.
  2. Πότε εξετάζεται η ορμονική θεραπεία;Η ορμονική θεραπεία επιλέγεται όταν οι ορμονικές μεταβολές προκαλούν συμπτώματα που επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα ζωής, τον ύπνο ή την καθημερινότητα της γυναίκας.
  3. Ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι μύθοι γύρω από την περιεμμηνόπαυση;Οι μεγαλύτεροι μύθοι γύρω από την περιεμμηνόπαυση είναι:
    • ότι ξεκινάει μετά τα 50: συνήθως ξεκινά είναι νωρίτερα
    • πως σχετίζεται μόνο με εξάψεις: πρόκειται για μια αλυσίδα αλλαγών
    • πως δεν μπορεί να γίνει κάτι γι’ αυτό: υπάρχουν τόσο φαρμακευτικές όσο και μη φαρμακευτικές προσεγγίσεις  
    • πως δεν υπάρχει πιθανότητα εγκυμοσύνης: η εγκυμοσύνη παραμένει πιθανή.

Στην πράξη, ο ορμονικός έλεγχος μπορεί να δείξει πού ακριβώς βρίσκεται μια γυναίκα.

 Η περιεμμηνόπαυση είναι μια φυσιολογική μεταβατική περίοδος στη ζωή της γυναίκας, με συμπτώματα που διαφέρουν σε ένταση και διάρκεια. Η αναγνώριση των πρώτων αλλαγών, η ισορροπημένη διατροφή, η τακτική άσκηση και η φροντίδα της ψυχικής υγείας μπορούν να συμβάλουν στην καλύτερη διαχείριση της καθημερινότητας. Παράλληλα, η επικοινωνία με τον γυναικολόγο είναι σημαντική, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα είναι έντονα ή εμφανίζονται ασυνήθιστες αλλαγές στον κύκλο. Με σωστή ενημέρωση και εξατομικευμένη καθοδήγηση, κάθε γυναίκα μπορεί να αντιμετωπίσει αυτή τη φάση με μεγαλύτερη σιγουριά και να διατηρήσει την ποιότητα ζωής της.

Βρες στο pharm24.gr Συμπληρώματα και βιταμίνες για την εμμηνόπαυση, αλλά και για κάθε άλλη απαιτητική περίοδο της ζωής και της καθημερινότητάς σου.

Αγαμέμνων Δρακονταειδής

Αγαμέμνων Δρακονταειδής — Μαιευτήρας Χειρουργός Γυναικολόγος

MD, Msc, Μαιευτήρας Χειρούργος Γυναικολόγος. Αποφοίτησε με άριστα από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστήμιου Ρώμης “LA SAPIENZA” και έλαβε άδεια ασκήσεως επαγγέλματος Ιατρικής από το Πανεπιστήμιο Ρώμης “TOR VERGATA”. Διατηρεί προσωπικό ιατρείο και συνεργάζεται με γνωστά ιδιωτικά μαιευτήρια.

Περισσότερα

Δέσμευση για Αξιοπιστία και Εγκυρότητα

Το Pharm24 έχει ως βασικό σκοπό την παροχή πλήρους, αξιόπιστου και ενημερωμένου περιεχομένου. Πραγματοποιείται προσεκτική επιλογή πηγών, οι οποίες βασίζονται σε επιστημονικές μελέτες, δεδομένα, από ειδικούς του χώρου της υγείας, της ομορφιάς και της διατροφής. Φιλοσοφία μας αποτελεί η πλήρης ενημέρωση, με πρόσφατα και ακριβή δεδομένα.

Για περισσότερες πληροφορίες αναφορικά με τις δεσμεύσεις του Pharm24 στην αξιοπιστία της παροχής πληροφοριών, μπορείτε να διαβάσετε αναλυτικά την πολιτική περιεχομένου Blog.