Επιληψία στα παιδιά: Τι πρέπει να γνωρίζουμε & ποια είναι τα συμπτώματα

Επιληψία είναι η προδιάθεση που έχει κάποιος να κάνει κρίσεις. Αυτή μπορεί να είναι συγγενής ή επίκτητη, δηλαδή να το έχεις κληρονομήσει ή να το έπαθες. Για να το κατανοήσουμε καλύτερα, ένα παράδειγμα προδιάθεσης αποτελεί και η ημικρανία, με τη λογική ότι κάποιος έχει ισχυρούς πονοκεφάλους λόγω της προδιάθεσης να παθαίνει ημικρανία. 

Από την άλλη, ως κρίση χαρακτηρίζουμε τη συγχρονισμένη εκφόρτιση ομάδας νευρικών κυττάρων στον φλοιό του εγκεφάλου. Όταν αυτή η εκφόρτιση γίνεται απότομα ενώ δεν πρέπει, τότε συμβαίνει η κρίση.

Τι είναι η παιδική επιληψία & πόσο συχνά εμφανίζεται

Σύμφωνα με σχετικό διάγραμμα έρευνας, που διεξήχθη σε διάφορες ηλικιακές ομάδες σε Αμερική, Σουηδία, Ισλανδία και δημοσιεύθηκε στο Incident, βρήκαν ότι η επιληψία παρατηρείται σε μικρά παιδιά, έπειτα στους ενήλικες το διάγραμμα πέφτει δηλαδή δεν υπάρχουν περιστατικά και μετά εμφανίζεται πάλι στις ηλικίες των 60, 70. Στα παιδιά είναι συνήθως συγγενή, δηλαδή κληρονομήσιμα ενώ στους μεγάλους αποτέλεσμα κάποιας εκφύλισης του νευρικού συστήματος (π.χ. εγκεφαλικό ή άνοια). Η συχνότητα στα παιδιά είναι το 5% του παιδιατρικού πληθυσμού, δηλαδή αναλογία 3- 5 και το 10% των παιδιών έχει πυρετικούς σπασμούς, που δεν είναι επιληψία. Αυτές οι μετρήσεις έχουν λίγο αυξηθεί τελευταία, διότι η επιληψία είναι πολύ συχνή σε κάποιες νευροψυχιατρικές ομάδες που έχουν τα παιδιά όπως ΔΕΠΥ, αυτισμό. Στη ΔΕΠΥ μπορεί να αγγίξει το 15% και στον αυτισμό- ανάλογα με τον αυτισμό- έως και το 40%!  Είναι σημαντικό όμως να γνωρίζουμε ότι η επιληψία δεν είναι ασθένεια από μόνη της, αλλά σύμπτωμα. 

Παιδική επιληψία: Ποια είναι τα συνήθη συμπτώματα 

Όταν ένα παιδί κάνει κρίση, φαινόμενο συχνό σε μικρά παιδιά, έχει γενικευμένους σπασμούς σαν να τρέμουν τα άκρα με τονικοτικές κινήσεις. Άλλη μορφή επιληψίας είναι η λιποθυμία ή συμβάντα σαν να λιποθυμούν, αλλά τελικά να μην πρόκειται για λιποθυμικό επεισόδιο και το παιδί να χάνει την επαφή με το περιβάλλον. Γι’ αυτό συστήνουμε σε παιδιά που έχουν λιποθυμικά επεισόδια ή συχνές αφαιρέσεις, να κάνουν ένα εγκεφαλογράφημα.

Μετά υπάρχουν και πιο περίεργα συμπτώματα, ανάλογα με το που υπάρχει μία εστία. Τα συνήθη όμως είναι σπασμοί, λιποθυμία κι αφαιρέσεις. Αξιοσημείωτο είναι το χαρακτηριστικό της κλιμάκωσης, δηλαδή ένα παιδί που δίνει ένα σύμπτωμα π.χ. αφαιρέσεις ή ένα λιποθυμικό επεισόδιο μπορεί να το ξανακάνει μετά από έναν μήνα αλλά τότε να είναι πολύ πιο συχνά τα επεισόδια.

Σε ποια ηλικία εμφανίζεται συνήθως η παιδική επιληψία;  

Δεν έχει ηλικία, αλλά συνήθως 0- 12 είναι που εμφανίζονται.

Επιληψία σε παιδιά & Διάγνωση: Πότε χρειάζεται να πάμε σε παιδονευρολόγο;

Η άποψή μου είναι ότι το φίλτρο και η πρώτη αξιολόγηση είναι στον παιδίατρο κι αυτός θα κρίνει το καλύτερο και θα δώσει την αντίστοιχη καθοδήγηση. 

Οι εξετάσεις που γίνονται είναι το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα, που στα παιδιά έχει ιδιαιτερότητα γιατί πρέπει να γίνεται και στην εγρήγορση και στον ύπνο αφού υπάρχουν πολλές μορφές επιληψίας που δεν εμφανίζονται παρά μόνο στον ύπνο.

Ποια είναι τα πιθανά αίτια της επιληψίας στην παιδική ηλικία; 

Το κύριο είναι να υπάρχει κληρονομικότητα, να είναι συγγενής, το νούμερο δύο είναι να σχετίζεται με προωρότητα του παιδιού και το τρίτο να συνδέεται με κάποιο νευροψυχιατρικό πρόβλημα ή να είναι επίκτητη επιληψία μετά από μηνιγγίτιδα, ένα ανεύρυσμα ή την αφαίρεση ενός όγκου.

Παιδική επιληψία: Μπορεί ένα παιδί να έχει μια φυσιολογική καθημερινότητα; 

Ναι απόλυτα! Αρκεί το παιδί να λαμβάνει την απαραίτητη αγωγή, η οποία δε θα το βοηθήσει να μην πάθει κρίση αλλά θα το προστατεύσει από αυτή. Θα πρέπει να παίρνει την αγωγή του κάθε μέρα για μία περίοδο της ζωής του κι αυτή η αγωγή δουλεύει για να προστατεύει το παιδί. Η αγωγή διαφέρει ανάλογα με το είδος της επιληψίας και την ηλικία του παιδιού.  

Πώς να αντιδράσουν γονείς και εκπαιδευτικοί τη στιγμή μιας επιληπτικής κρίσης; 

Υπάρχει ένα πρόβλημα στην Ελλάδα, αφού δεν υπάρχει σχολικός νοσηλευτής στα περισσότερα δημόσια σχολεία. Οπότε ποιος θα δώσει τις πρώτες βοήθειες σ΄ένα παιδί με διαβήτη ή σ’ ένα παιδί με κρίσεις επιληψίας; Το πρόβλημα είναι συστημικό, γιατί κατά τη γνώμη μου οι εκπαιδευτικοί έπρεπε να είναι υποχρεωμένοι να μαθαίνουν πρώτες βοήθειες και φυσικά να υπήρχε απαραιτήτως σε όλα τα σχολεία σχολικός νοσηλευτής. Ο εκπαιδευτικός σήμερα δεν είναι υποχρεωμένος να δώσει ένα φάρμακο διάσωσης στο παιδί, ούτε να κάνει κάρπα ενώ αυτές οι ενέργειες μπορούν να σώσουν τη ζωή του! 

Όταν ένα παιδί κάνει επιληπτικό επεισόδιο, το πρώτο πράγμα που κάνουμε είναι να εξασφαλίσουμε ότι δε θα πάθει κάτι. Η ίδια η κρίση πάρα πολύ σπάνια είναι επικίνδυνη για τη ζωή του, το επικίνδυνο είναι να μην πέσει ή χτυπήσει όσο κάνει μία κρίση. Το δεύτερο πολύ σημαντικό είναι να μη μπει κάτι στο στόμα του, να μην τρώει ή πίνει εκείνη τη στιγμή και να γυρίσει το παιδί σε θέση ανάνηψης δηλαδή στο πλάι για να εξασφαλίσουμε τους αεραγωγούς δηλαδή ότι το παιδί αναπνέει καλά. Δε βάζουμε ποτέ και τίποτα στο στόμα του παιδιού, ούτε το χέρι ή το δάχτυλό μας, και μετά από τρία λεπτά αν συνεχίζει να κάνει σπασμούς τότε μόνο δίνουμε το φάρμακο διάσωσης. Αν συμβεί μία κρίση για πρώτη φορά και δε σταματάει, τότε καλείς το ΕΚΑΒ κι αν πρόκειται για ένα παιδί που έχει επιληψία, μετά από τρία λεπτά του δίνεις το φάρμακο.

Ποια είναι η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης και της σωστής παρακολούθησης;

Η έγκαιρη διάγνωση είναι σημαντική, γιατί η επιληψία παρόλο που αποτελεί ένα πρόβλημα υγείας και σε πολύ μεγάλο βαθμό απολύτως αντιμετωπίσιμο, είναι κι επικίνδυνο. Αν δεν διαγνωστεί η επιληψία, μπορεί να έχει πολύ κακές συνέπειες. Ένα παιδάκι που δεν έχουμε καταλάβει ότι κάνει επιληψίες και κάνει μία κρίση πάνω σ’ ένα δέντρο, στη θάλασσα, κάνοντας ποδήλατο ή περνώντας τον δρόμο έχει μεγάλη επικινδυνότητα. 

Παιδική επιληψία και ενηλικίωση 

Το 70% των παιδιών που έχουν επιληψία, στην ενήλικη ζωή τους δεν την έχουν πια. Στο 1/3 των ενηλίκων που δεν περνάει η επιληψία, υπάρχουν κάποια θέματα που καλείσαι να έχεις κατανοήσει πλήρως και αυστηρώς. Είσαι δεσμευμένος να παίρνεις κάθε μέρα, την ίδια ώρα την αγωγή σου με απόλυτη συνέπεια. Αν το κάνεις, θα έχεις μία φυσιολογική ζωή. Αν δεν το κάνεις και ξεχάσεις το φάρμακό σου, τότε θα πάθεις μεγάλη ζημιά (π.χ. όταν συμβεί κρίση ενώ οδηγείς) και αυτό το λέμε έτσι για να τονίσουμε τη σημασία της συνέπειας και του commitment στην αγωγή.

Συμπερασματικά, η επιληψία είναι μια πλήρως αντιμετωπίσιμη πάθηση, αλλά χρειάζεται σοβαρότητα και συνέπεια τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες.